Ana sayfa / Blog / Bilgisayarsız kodlama

Bilgisayarsız (unplugged) kodlama nedir, evde nasıl yapılır?

Hakkı Ayman · Robotik kodlama eğitmeni · Manisa & İzmir

Kodlama öğrenmek için bilgisayar gerektiği yaygın bir yanılgı. Kodlamanın özü bir cihaz değil, bir düşünme biçimi: bir işi adımlara ayırmak, adımları doğru sıraya koymak, tekrar edenleri fark etmek ve yanlış gideni bulup düzeltmek. Bunların hiçbiri ekran gerektirmiyor.

Bilgisayarsız kodlama — literatürdeki adıyla unplugged coding — tam olarak bunu yapar. Özellikle 5–8 yaş grubunda ve bilgisayara erişimi olmayan çocuklarda ilk basamak olarak kullanıyorum.

Neden ekransız başlamak işe yarıyor?

Küçük yaşta ekranla başlayan çocuklarda sık gördüğüm bir sorun var: arayüzü öğreniyorlar ama mantığı öğrenmiyorlar. Blokları deneme yanılmayla sürükleyip bir şey çalışınca "oldu" diyorlar. Neden olduğunu soramıyorsunuz, çünkü kendileri de bilmiyor.

Ekransız çalışırken bu kaçış yolu kapalı. Çocuk komutu söylemek zorunda, sırasını savunmak zorunda, hatalıysa nerede hata yaptığını göstermek zorunda. Öğrenme bu yüzden daha yavaş ama çok daha sağlam ilerliyor.

Ek olarak: okuma yazması henüz oturmamış bir çocuk için ekran zaten ciddi bir engel. Ekransız etkinlikte o engel ortadan kalkıyor.

Evde deneyebileceğiniz 5 etkinlik

1. Robot ve programcı

Çocuk "programcı", siz "robot" olun. Robot yalnızca üç komutu anlıyor: bir adım ilerle, sağa dön, sola dön. Çocuk sizi mutfaktaki bardağa ulaştırmak zorunda ve komutları önceden, tek seferde vermeli. Sonra rolleri değiştirin.

Bu etkinlik "bilgisayar sadece söylediğini yapar" fikrini beş dakikada oturtuyor. Robot bilerek birebir uygulanan komutları yaptığında (masaya çarpmak dahil) çocuk hemen hatayı görüyor.

2. Kâğıt üstünde döngü

Bir kâğıda "ileri, ileri, ileri, ileri, ileri, sağa dön" yazın ve çocuğa sorun: bunu daha kısa nasıl yazarız? Kendi ağzından "beş kere ileri" çıktığında döngüyü keşfetmiş oluyor. Sonrasında her uzun komut listesini kısaltmasını isteyin.

3. Sandviç algoritması

Çocuk size sandviç yapmayı adım adım anlatsın; siz tam olarak söylediğini yapın. "Ekmeğe reçel sür" dediğinde kavanoz kapalıysa açmadan sürmeye çalışın. Eksik adımlar ortaya çıktıkça çocuk algoritmanın ne kadar ayrıntı istediğini görüyor. Klasik ama hâlâ en etkili etkinlik.

4. Renk kodlu bilezik (ikili sistem)

İki renk boncukla bir dizi oluşturun ve her diziye bir harf atayın. Çocuk kendi adını "kodlasın". Bilgisayarın her şeyi iki durumla sakladığı fikri, soyut anlatımdan çok bu şekilde oturuyor. 8 yaş üstü için uygun.

5. Hatalı program avı

Siz bir komut listesi yazın, içine kasıtlı bir hata koyun. Çocuk listeyi uygulayıp hatayı bulsun. Bu, kodlamada en çok vakit alan işin — hata ayıklamanın — provası. Çocuğun hata bulmayı başarısızlık değil oyunun bir parçası olarak görmesi, ileride en çok işine yarayacak alışkanlık.

Ne zaman ekrana geçilmeli?

Net bir ölçüt kullanıyorum: çocuk beş adımlı bir komut dizisini kâğıtta kurabiliyor, uygulayabiliyor ve hata olduğunda hangi adımda olduğunu gösterebiliyorsa ekrana hazır demektir. Genellikle 6–8 yaş aralığında oluyor, ama çocuktan çocuğa değişiyor.

Geçiş genelde ScratchJr veya Scratch ile, ardından LEGO® MINDSTORMS® EV3 gibi bir robot setiyle oluyor. Yaş yaş yol haritasının tamamı bu yazıda.

Bilgisayarı olmayan çocuklar için

Bilgisayarsız kodlama, bilgisayarı olmayan aileler için de gerçek bir çözüm. Derslerin ilk aşaması zaten ekransız yürüyor; ekran gerektiren aşamaya gelindiğinde ders kendi eğitim atölyemde yapılabiliyor, böylece evde bilgisayar bulundurma zorunluluğu ortadan kalkıyor.